TBB Başkanı Alpaslan Çakar: Enflasyon yıl sonunda yüzde 50’ler seviyesine inebilir

Türkiye Bankalar Birliği Lideri Alparslan Çakar, Habertürk ekranlarında soruları yanıtladı.

Çakar, kredi TL kullandırılmasındaki değişikliklere dikkat çekerek şöyle konuştu:

Bu düzenlemenin hedefi kredilerin selektif olarak hakikat mecralarda kullanımını sağlanması. Varlıkların içinde dövizi varken Uygun maliyetli TL cinsinden kredi kullanarak döviz alınmasını önlemek. Cari istikrar münasebetiyle kur üzerindeki baskıları azaltacak tedbirleri almak zorundayız. Kur üzerinde daima üst istikametli global baskı var. Bu maksatla kimi kararlar aldı. Bu kararlarda şöyle bir şey öngörülüyor; bu firmalar bağımsız kontrole tabi olacak. İkincisi TL cinsinden yabancı para varlıkları altın ya da bankada yer alan mevduatları TL üzerinden 15 milyon TL’nin üzerinde olacak. Şirketin aktif büyüklüğü ise 11 yıl içerisinde net satış hasılatından hangisi yüksekse onun yüzde 10’undan fazla yabancı para, varlık bulunduramayacak. Bu üç kaidenin bir ortada olmasının mecburiliği var. Yabancı para kredi konusunda kasvet yok. O kapsamda herkes alabiliyor. 32 sayılı karar kapsamında olmasa bile yabancı para durum açığı olan, yani döviz cinsinden yükümlülüğü olan ödemesi olan firma o durum kadar döviz alma bahtı var. Kamu Nezaret Kurumu’nun yayınladığı veriye göre Türkiye’de 13 bin 900 potansiyel firma var. Bu kriteri sağlayan firma sayısı 350 civarında. Bu dinamik bir süreç, pekala artabilir.

Çakar’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar şöyle:

“RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI OYUNUN DENGESİNİ BOZDU”

Enflasyonu üç temel boyutuyla değerlendirmek lazım. Birinci boyut maliyet enflasyonu. Gerek pandemi ve devamında petrol fiyatında ciddi anlamda sıçrama olmuştu. 2021 yılına başladığımızda dünyada enflasyon, ticaret hacmine yönelik beklentiler vardı. Büyüme hızı yüzde 3,5’tu. Bu sene yüzde 4 civarında bir öngörü vardı. Global iktisat farklı süreçlerden geçiyor. Şubat ayında Rusya-Ukrayna savaşı oyunun istikrarını bozdu. Doğalgaz, petrol, güç açısından, besin eserleri açısından sahiden çok büyük potansiyel. Euro bölgesinin Rusya’dan enerji alımı yüzde 38’di. 4 ülkenin gücünün yüzde 100’ünü Rusya karşılıyor. Zaten enerji fiyatlarındaki artış, savaşın getirdiği tedarik zincirindeki bozulma arzı negatif etkiledi. Bu bütün dünyaya enflasyon olarak yansıdı.

“CİDDİ BİR MALİYET ENFLASYONUNU İTHAL ETTİK”

Biz Euro bölgesinde olsaydık enflasyonumuz yüzde 70 mi olacaktı? Hayır. Her ülkenin kendisine göre gerçekliği farklı. ABD’de son 40 yılın enflasyonu var. Gelişmiş olan ülkelerde 1993’den bu tarafa en yüksek enflasyon var. Gelişmekte olan ülkelerde 1983 yılından bugüne en yüksek enflasyon var. Biz net güç ithalatçısı ülkeyiz. Geçen sene yıl boyunca ülkemizin faturası 51 milyar dolardı. Biz cari fazla veriyoruz. Güç girildiğinde işin rengi değişiyor maalesef. Güçten kaynaklanan önemli cari açık çıkınca net olarak kur üzerine baskı yaratıyor. O kadar yabancı parayı bulmanız lazım. Kur enflasyon manasına gelir. Güç fiyatlarındaki artışın maliyetler üzerinde tesiri, bilhassa kur üzerindeki baskısı dikkate alındığında önemli bir maliyet enflasyonunu yurt dışından ithal etmiş oluyoruz.

“ENFLASYON YIL SONUNDA YÜZDE 50 SEVİYESİNE DÜŞER”

Hem maliyet enflasyonu hem enflasyon birleştiğinde fiyat düzeneği öngörülebilirin dışında çıktı. Enflasyon enflasyonu doğuruyor. Ben enflasyonun yıl sonunda yüzde 50’ler düzeyine düşebileceğini öngörüyorum. Turizm gelirleri hasebiyle cari açığın gerektirdiği likiditenin bulunabileceğini düşünüyorum.

“OLMAMASI GEREKEN FİYATLAR ETİKETLERE YANSIDI”

Biz ithalat yaparak ihracat yapan bir ülkeyiz. İthal ettiğimiz her eserin fiyatı artmaya başlıyor. Enflasyon enflasyonu doğruyor. Fiyatlama sistemini bozuyor. Olmaması gereken fiyatlar etiketlere yansımaya başlıyor. Bu rasyonel bir fiyatlama değil aslında. Yüzde 78 düzeyindeki beklenti enflasyonunun yüzde 40’dan aşağı olmadığı kanaatindeyim. Yıl sonunda enflasyonun düşüş eğilimine geçeceğini ve yüzde 50 oranında görebileceğimizi düşünüyorum. Yıl sonuna doğru aşağıya doğru evrileceğini düşünüyorum. Geçen sene Ekim ayında yüzde 2,5 ayında, Kasım ayında yanılmıyorsam yüzde 3,5, Ocak’ta da yüzde 11’di. Artık aşağı yönde olacağı kanaatindeyim.

“ENERJİ FİYATLARINDA ARTIŞ OLMASAYDI CARİ FAZLA VERECEKTİK”

Enflasyon aslında cari açığın sonucu olan bir durumdur. Kur değişimi Türkiye’de her vakit enflasyonu doğurmuştur. Yeni ekonomik modelde üretimin, arzın, ihracatın artırılması öngörülüyor. Katma kıymetli arzı arttığınızda cari fazla verirseniz. Arz talebi karşılayacağı için orada bir enflasyon sonucunu doğurmayacaktır. 2019 yılında dünyada ekonomik kriz vardı, 2020’de pandemi geldi. Pandemi sonrası hafif toparlanma olurken savaş üstüne bindi. Cari açık makası açıldı. Savaş değil, güç fiyatlarında artış olmasaydı cari fazla verecektik ve enflasyonla karşılaşmayacaktık. Yeni ekonomik model cari fazlayı yakalamak için olmazsa olmaz. Bu sene yüzde 7.3 civarında büyüdük. Bu devirde istihdamı arttırdık. 34 milyon civarında istihdama ulaştık. Biz dünya gelirinden hisse almak zorundayız, insanımızın refahını arttırmak, istihdam yaratmak zorundayız. Altyapı yatırımlarında çok önemli uzaklık aldığımızı düşünüyorum. Enflasyon, yüksek faiz oranlarıyla bu yatırımları yapabilme bahtınız yok. Üretim fazlası vererek büyümeyi sağlayabilirsiniz.

“FAİZ ORANLARI O SEVİYEYE GELİRSE ÜLKE TEPETAKLAK OLUR”

Bugün prestijiyle faiz oranlarıyla enflasyon ortasındaki bağ bütün dünyada koptu. Gelişmekte olan ülkelere bakın faiz oranı artışına gittiler; lakin bundan sonra da agresif bir biçimde faiz artırımına gidemeyecekler. Euro bölgesinde resesyon net olarak görülmeye başlandı. Bizde sakinlik yahut resesyon manasında rastgele bir şey kelam konusu değil. Biz makul finansmanla ülke iktisadını büyütmeye devam ediyoruz. Bugün faiz oranlarını yüzde 70-80’lere getirirseniz iktisadın büsbütün tepetaklak olması manasına gelir. Bizim ülkemizde bunun olması kelam konusu olamaz. Biz cari fazla verecek biçimde firmaların yatırım, üretimlerine dayanak olacak, finansman maliyetinin yönetilebilir kılmak ismine makul faiz oranıyla kredilendirme yapıyor olmalıyız.

“İHRACAT REKORLARI KIRAN BİR DÖNEMDEN GEÇİYORUZ”

Arzı artırmak durumundayız. Bunun için de ülkede sanayi çok önemli gelişim içerisinde. Turizme bakıldığında 2019 yılında 35 milyar dolar gelire sahipti. Geçen sene 24 milyardı. Bu sene 6.6 milyar dolar. 2019 yılındaki turizm gelirini geçiyor olacağız. Turizm gelirimizle güç faturamızı ödeyebiliyorduk. Bugün prestijiyle o korelasyon koptu. İmalat, turizm, tarım ve başka dalların tamamında önemli canlanma kelam konusu. Gerek BDDK, gerek Merkez Bankası’nın krediyle ilgili kararlara bakıldığında, kur üzerindeki baskıyı azaltması açısından en son BDDK’nın firmaların kredi kullanımına ait düzenleme oldu. Bunların tamamı bir taraftan da talebin yönetilmesine ait kararlar. Biz beklentileri de bu paralelde yönetmek durumundayız. Bütün tesirleri ve parametreleri bir ortada düşünmek lazım; faiz, kur, enflasyon, büyüme, ödeme istikrarı, istihdam. Bugün itibariyle ülke iktisadı canlı, 800 milyar dolarlık büyüklük içerisinde, ihracat rekorları kıran devirden geçiyoruz. Bunun kesinlikle bir sonucu olacak.

“BU KADAR KREDİ AKIBETİNİN SORGULANDIĞI DÖNEM OLMADI”

Bu sene kredi büyümesi TL cinsinden 993 milyar TL oldu. Geçen sene 103 milyar TL’ydi. Enflasyon ve maliyet artışların getirdiği bir tablo vardı. Firmaların kredi muhtaçlığı hasıl oldu. Yeni ekonomik modelde temel parametre selektif kredi siyaseti. Direkt ihracat, tarım, katma bedele gidiyor olması lazım. Bankacılık bölümü olarak hiç olmadığı kadar kredinin akıbetinin sorgulandığı bu devir üzere bir periyot olmamıştır.

“KREDİLER SELEKTİF OLARAK KULLANDIRILIYOR”

Kredi kullandırırken evvel ‘bu parayı ne yapacaksın’ diye sorarız. Sonra takibi yaparız. Bütün kredilerin gittiği mecrasını takip ederiz. Bir ölçü öngörülmedik cari süreçlerde kullanılmak üzere kredi veririz. 1,5 yıl evvel kredilerin yüzde 23’ü bireysel yüzde 75 kurumsal krediler. Bugün itibarıyla yüzde 81 kurumsal, yüzde 19’u ferdî; yani konut, taşıt vs. İkinci sırada ticaret var yüzde 16, daha sonra inşaat var. Güç yüzde 9’a çıktı. Krediler selektif olarak kullandırılmaya devam ediyor.

“TL KREDİ KULLANIMINDA ÜÇ ŞARTIN BİR ARADA OLMA ZORUNLULUĞU VAR”

Bu düzenlemenin emeli kredilerin selektif olarak hakikat mecralarda kullanımını sağlanması. Varlıkların içinde dövizi varken Uygun maliyetli TL cinsinden kredi kullanarak döviz alınmasını önlemek. Cari istikrar hasebiyle kur üzerindeki baskıları azaltacak tedbirleri almak zorundayız. Kur üzerinde daima üst taraflı global baskı var. Bu gayeyle birtakım kararlar aldı. Bu kararlarda şöyle bir şey öngörülüyor; bu firmalar bağımsız kontrole tabi olacak. İkincisi TL cinsinden yabancı para varlıkları altın ya da bankada yer alan mevduatları TL üzerinden 15 milyon TL’nin üzerinde olacak. Şirketin aktif büyüklüğü ise 11 yıl içerisinde net satış hasılatından hangisi yüksekse onun yüzde 10’undan fazla yabancı para, varlık bulunduramayacak. Bu üç kaidenin birarada olmasının mecburiliği var. Yabancı para kredi konusunda kasvet yok. O kapsamda herkes alabiliyor. 32 sayılı karar kapsamında olmasa bile yabancı para durum açığı olan, yani döviz cinsinden yükümlülüğü olan ödemesi olan firma o durum kadar döviz alma talihi var. Kamu Nezaret Kurumu’nun yayınladığı veriye göre Türkiye’de 13 bin 900 potansiyel firma var. Bu kriteri sağlayan firma sayısı 350 civarında. Bu dinamik bir süreç, pekala artabilir.

“AMAÇ TL KREDİ ALIP TEKRAR DÖVİZE DÖNMESİNİ ENGELLEMEK”

Burada bağımsız kontrol firma sayısı 360 civarında. Bu firmaların kredi kullanma kademesinde bağımsız kontrol raporunu ibraz ediyor olması lazım. BDDK Liderimiz geçen hafta şunu söyledi; biz süreci kıymetlendiriyoruz. 360 civarında bağımsız kontrol firması var demiştim. Bu kuralı esnetiyorlar. Yeminli müşavirler de dahil olacak. Daha evvel kurumsal kredi kartları, tedarik finansman sistemi kapsamındaki krediler de onlar da matraha dahil ediliyordu. Bunlar da matrahtan çıkarılıyor. Özetlersek; Yeminli mali müşavir onayı geldi. DBS, kurumsal kredi kartı, tedarik finansmanı kapsamındaki krediler istisna oldu. Factoring kurumlarının verdiği krediler matrah kıymetlendirilmesine tabi oldu. Buradaki temel gaye, direkt kur üzerindeki baskıyı azaltmak. Şahsın yabancı parası varken, TL kredi alıp tekrar dövize dönmesini engellemek.

“DÖVİZ ALAN FİRMA İÇİN HİÇBİR KISIT SÖZKONUSU DEĞİLDİR”

Biz olağan bir devir yaşamıyoruz, bütün dünya için konuşuyorum. Kuru, enflasyonu, öbür ekonomik parametrelerin sıklıkla yer değiştirdiği bir periyotta otoritenin emsal kararlar alıyor olması olağandır. Vaktin ruhu bunu zarurî kılıyor. 360 firma diyoruz fakat bunların önemli yabancı para varlıkları var. Bunu engelliyor olmak lazım. Süreç prestijiyle yabancı para döviz alan firma için hiçbir kısıt sözkonusu değil. Lakin bir firma yabancı para varlığı var olduğu halde kredi alıp onu dövize dönüyorsa, kur üzerinde önemli baskı yaratıyor. Kredilendirmenin dövize ve altına dönüyor olmasını sanıyorum hiçbirimiz istemiyoruzdur. Türkiye’de yatırım iştahı çok canlı. Ciddi anlamda yatırıma giden kredi var.

“TL CİNSİNDEN KREDİ ALIP YABANCI PARA ALINMASI ENGELLENDİ”

Türkiye’de mal, hizmet sermaye hareketleri her vakit özgür olmuştur. İsteyen her türlü ticareti yapabilme hürriyetine sahiptir. Bugün yabancı paranın yurt içi, yurt dışı her türlü sirkülasyonu özgürdür. TL cinsinden kredi verip yabancı para alması engellenmiştir. Hasebiyle yabancı para almak özgürdür. Ülke iktisadı kadar, bankacılık kesimindeki serbestiyet kadar emin olun öteki ülkelerde bu kadarı yok. İngiltere, Almanya’da Türkiye’deki kadar süratli hesap açabilme talihiniz yok. Nakdî sirkülasyonunuzu bu kadar süratli yapamazsınız. Her paranın akıbetini izah etmek zorundasınız. Burada yapılan TL cinsinden kredi kullandırılıp, bunun dövize dönmesini engellemektir.

“ŞİRKETLERİN BU AMAÇLA DÖVİZ TUTMAMASI LAZIM”

Bir şirketten beklenen faaliyet kârlılığı, sermaye artışıdır. Bir şirket TL cinsinden ya da yabancı para cinsinden durumu muhafazasını kısmen anlayabilirim. Ancak bir şirket bu emelle döviz tutmaması lazımdır. Rastgele bir halde döviz yükümlülüğü yok, gelir, masraf TL cinsinden. Lakin parasını dolarda tutmaması, euoroda tutmaması lazım.

“YABANCI PARANIN, SERMAYE AKIŞININ ENGELLENMESİ SÖZKONUSU DEĞİL”

Geliri yabancı para olanın esasen yabancı para cinsinden kredi kullanması hür. Yabancı paranın ticaretini yabancı para üzerinden yapan şirketin yabancı para tutmasında külfet yok. Burada öngörülen firmalar 1350 civarında. Bu firmalar aslında TL cinsinden kredi alan firmalar. Bunların yabancı para mevduatı tutup, gidip kredileri alıp yabancı paraya dönmeleri engelleniyor. Firmalardan temel beklenti genel faaliyet kârlılığının artıyor olması. Yabancı paraları varsa mal alımı, yatırıma kullanılmasını beklerim. Burada asla yabancı paranın engellenmesi, sermayenin denetimi, sermaye transferinin engellenmesi asla kelam konusu değildir.

“KUR KORUMALI MEVDUAT KESİNLİKLE HEDEFİ YERİNE GETİRDİ”

Kur muhafazalı mevduat 20 Aralık tarihinde olmuştu. Kur muhafazalı mevduat konusu faiz geliri yüzde 17 civarında öngörüyor. İkincisi bu eser üzerinden vergi, stopaj alınmıyor. Şayet vade tarihindeki kur artışı olursa onu da kendisine taahhüt ediyor. Birinci başta gerçek bireyler kelam konusu iken sonra hükmî şahıslar de dahil edilmeye başlandı. O vakit kur 18 civarında oranındaydı. Kur muhafazalı mevduatla 10 TL’ye kadar düştü dolar düşmüştü. Sonra 13 civarında park etti. Beklenti de oydu zaten. Bu kur korumalı mevduat olmasaydı, o zaman kurun daha da yukarı gitmesi, cari açık ve enflasyon etkisini konuşmuştuk. Bugün itibarıyla 1 trilyon TL’yi geçti. Bu kur muhafazalı mevduat yabancı paradan bir çözülme sağladı mı? O günlerde yabancı para TL istikrarı 65’e 35’di. Bugün bu oran 58’e 42’ye döndü. Yani yabancı para 58. Gerçek bireylerin mevduatı yılbaşından bu tarafa 14 milyar dolar azaldı. Hükmî şahısların, yani firmaların yabancı para mevduatı 8 milyar dolar azaldı. Toplamda 22 milyar çözülme kelam konusu. Kur muhafazalı mevduat öngörülen gayesi katiyen yerine getirmiş durumdadır. Bunun Merkez Bankası, Hazine’ye kur artışından kaynaklanan ödeme yükümlülüğü getirebilir. Fakat total iktisada, devletin hazinesine kur artışı hasebiyle enflasyon ve cari açık olarak getireceği maliyet neydi? Kur muhafazalı mevduat kur üzerindeki baskıyı alması açısından hala önemli enstrüman olduğunu düşünüyorum. Lakin ilanihaye sürdürülebilir bir şey değildir. Ekonomik konjonktüre bağlı olarak farklılaşabilir. Bugün yeniden artıyor lakin birinci baştaki ivme doğal ki yok. Mevduatın ortalama vadesi önemli manada artmış oldu, bilanço açısından önemli katkıları var natürel ki.

“KUR KORUMALI MEVDUAT GÖREVİNİ FAZLASIYLA İCRA ETTİ”

Bütün eserlerde, kampanyalarda birinci çıktığınızda o sırada mevduat döner, kalan mevduat zati statiktir. Ziraat Bankası’nda bazı mevduatlar var ki, 10 yıl önce açılmış. Tüzelde farklı mülahazalarla, tasarruf veya kendisini korumak amacıyla kurulan mevduat bu gibi enstrümanlarda değerlendirilebilir. Gündemde uzatma kararı olup olmadığını bilmiyorum. 20 Aralık’ta bu iş devralınmıştı. Ukrayna-Rusya savaşı ortaya girdi. Rusya iktisadı hem Euro bölgesi hem bizim için çok kıymetli. Bizim en büyük pazarımız Euro bölgesi. Burada bütün maliyetler arttı. Bu artış bizim ithalatımıza önemli maliyettir. Güç fiyatlarındaki artışlar, yaptırımlar hepimizin pazarını etkiledi. Ödemeler sistemi üzerinde önemli baskı oluşturdu yaptırımlar. Güç, besin fiyatlarındaki artış. Rusya turizm ve müteahhitlik hizmetlerinde bizim için önemli pazar. Ukrayna’dan 2019 yılında 2.2 milyon civarında turist almıştık. Kur muhafazalı mevduat bütün bunlara karşın, savaşa karşın misyonunu ziyadesiyle icra etmiş durumdadır.

“BU ORANLAR VERİLİYORKEN DÖVİZ ALMANIN RASYONALİTESİ YOK”

Bu iş arz talep sıkıntısı. Bir şeye talep olursa onun fiyatı artar. Şirketler ben yabancı paraya dönmek istiyorum derse elbette talep yaratacaktır. Bu kararlar döviz alımının engellenmesine, BDDK’nın 26 Haziran tarihindeki kararı buna bir önlemdir. Bugün kur korumalı mevduat varken, vergi avantajı varken, yüzde 17 civarında faiz veriyor iken, kuru garanti ediyorken, gidip döviz almanın bir rasyonalitesi yok. Kur yükseldiğinde size zaten o fark garanti ediliyor. Bugün itibarıyla 17 makul fiyat. Günün koşullarına göre elbette değerlendirilebilir.

“BİREYSEL KREDİ KARTLARININ YÜZDE 42’Sİ TAKSİTLENDİRİLİYOR”

Sektördeki toplam ferdi kredi meblağı 1.1 trilyon TL’dir. 36.3 trilyon TL toplam kredi var. Bunun 345 milyar TL’si konut kredisi, 540 milyar TL gereksinim kredisi. Kredi kartlarında gerek ferdî gerek kurumsal kredinin toplam bakiyesi 422 milyar TL’dir. Bireysel kredi kartlarının bakiyesi 277 milyar TL. Bireysel kredi kartlarının yüzde 42’si taksitlendiriliyor. Bir vatandaşın hem Ziraat, hem Halk, hem Garanti bankasında kredi kartı olabilir. Limit bazlı 25 bin TL ve altındaki minimum yüzde 25’ini ödemesi gerekir. 25 binin üzerinde kredi kullanıyorsanız asgari yüzde 40’ını ödemesi gerekiyor.

“KREDİ KARTLARINDAKİ TAKİP ORANI YÜZDE 2.2’DİR”

Bu neviden kararların tamamında öncelikle dar gelirlilere nasıl dokunmaz diye limitini belirleriz. Gereksinim kredilerine ait düzenlemeler ise 50 bin TL’ye kadar 36 vade devam ediyor. 100 bin TL’nin üzerinde muhtaçlık kredileri 12 aya indirildi. Bu da eflasyonist etkiyi azaltmak için alınan makul kararlar. Kredi kartlarındaki takip oranı yüzde 2.2’dir. Tüm zamanlar içindeki en makul oranlardan bir tanesi. Bütün dünyada enflasyonist etki, savaş ortamı olacak, pandemiden çıkmış olacaksınız, buna rağmen yüzde 2.2 takip. Bence çok rasyonel bir orandır. Türkiye’deki takip oranı hem makul, yönetilebilirdir. Geçen sene takip 3.3’tü. 23 Haziran itibariyle bireysel yüzde 2.3, kurumsalda yüzde 2,5. Küresel kriz, savaş var. Pandemiden çıkmışız. Makul bir orandır bu.

“ÖZKAYNAK, KÂRLILIK ÜZERİNDEN BASKIYI AZALTTIK”

Türkiye’de yapılandırma konusunu çok uygun beceriyoruz. Rastgele bir mülahazayla, nedenle borçlarını ödemekte ıstırap yaşayan müşterilerimizin kredilerini tekrar yapılandırıyoruz. Firma faaliyetine devam ediyorsa, firmanın kredilerini nakit akışına nazaran kıymetlendiriyoruz. Dal olarak yüzde 80’ine karşılık ayırmış durumdayız. Bunların farklı bir düşüncede, özkaynak, kârlılık üzerinde baskısını azaltmış durumundayız.

“SPOR KULÜPLERİNDEN YENİ BİR YAPILANDIRMA TEKLİFİ YOK”

Spor kulüpleri de bizim kredilendirdiğimiz müşterilerimiz. Kredi kullandırmışız. Bankalarla bu kredilerini yapılandırmış durumdayız. Biz bankacılar bunların ödenmesinden keyif ve memnuniyet duyarız. İnşallah spor kulüplerimiz borçlarını öderler, biz de paramızı tahsil etmiş oluruz. Ağustos’ta ilk taksit dönemleri geliyor. Bize şimdilik yeniden yapılandırma konusunda bir müracaat yok.

Sektörde 345 milyar TL konut kredisi bakiyesi var. Ziraat Bankası olarak yüzde 30’unu münhasıran biz kullandırmışız. Konut kredilerinde evvelce, güç durumuna bağlı olarak ekspertizle yüzde 80-90 kredi kullanıyorduk. 10 milyar TL’nin üzerindeki ekspertiz değeri olan konutların kredilenmemesini öngören düzenleme yaptık. Enflasyonist etkiyi yönetmek üzere alınmış bir durumdur. Türkiye’de konut gereksinimi var. Arzı elbet arttırmak lazım. Konut talebi de her vakit canlı olmaya devam edecek. Genç ve dinamik nüfusa sahibiz. Yabancıların ülkeye önemli teveccühü var. Konut stokuna bakıldığında o stokun da yenilenmeye muhtaçlık var. Kırsaldan kente göç var. Konut her vakit bu ülkede muhtaçlık ve cazip. Bugün itibariyle en son sayın Cumhurbaşkanımızın ilan ettiği iki konuta gelince. İkisinde de ortak noktalar konut kredi kartlarına, muhtaçlık kredilerine düzenlenmesinde söylemişti. Birinci sefer konut alacak olan, üzerinde rastgele konut olmayan kişi ve ailede de olmayacak. Ekspertizleri 2 milyon TL’nin altında olacak. Onu bozduruyor olması lazım. 5 bin müşteri 2.1 milyar TL bu kapsamda Ziraat Bankası’nda kredi kullanmış. Konut arzının bu devirde az olduğunu biliyoruz. Konut kredisi bakiyesinde önemli bir artış oldu.

“ÖZEL BANKALAR SÜRECİN ANA MOTORU OLACAK”

Türkiye iktisadı dışa açık bir iktisat. Özel bölümün üzerine bina olduğu bir iktisat. Bankacılık kesiminde çok nitelikli bankalarımız var. 22 farklı ülkelerin bankacılık dalında yatırımları var. En son bir bankamızın sermayedarı ek yatırım yaptı. Türkiye bankacılık kesimine önemli manada teveccüh var. Kamu bankaları olarak biz iktisada daha farklı katkılar verdiğimiz oluyor. Özel dal bankaları da Türkiye’de güçlü. Onların da önemli hisse alacağını önümüzdeki süreçte önemli hisse alacaklarını düşünüyorum. Özel dal bankaların sürecin ana motoru olacağını düşünüyorum.

“TARIM KREDİLERİNE HER ZAMANKİNDEN DAHA FAZLA ÖZEN GÖSTERDİK”

Biz 158 yıllık bir bankayız. 158 yıldır tarım Ziraat Bankası için en değerli bahis oldu, bundan sonra da devam edecek. Şu anda en büyük kredi kullandırdığımız bölüm tarım. Bankacılık bölümün tarıma yüzde 68’ini Ziraat Bankası kullandırmış. Tarım sektöründe finansmana erişiminde herhangi bir zafiyet yoktur. Bankada kullandığım bir ifade var. Futbolda İlhan Cavcav sezonu gibi isimlendirmeler oldu. Bu sene Ziraat Bankası’na bi isim vereceksek Tarım Dönemi demek isterim demiştim. Bu sene besine erişebilir olması en kıymetli hususlar ortasında. Bir her vakit gösterdiğimiz itinası biraz daha fazla gösterdik. Birinci ayda 72 milyar TL kredi, 34 milyar TL tahsilat yapmışız. Toplam kredi fiyatı 146 milyar TL. Bu kredinin 124 milyar TL’si sübvansiyonlu kredi. Bir kısmı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanan kredi. 752 bin müşteriye kredi kullandırmışız. Bu sene 29 bin küsur ilave yeni müşteri tarım sektöründe kredi kullanmış durumda. Sübvansiyonlu kredilerin, 14,50 faiz oranı kullanıyoruz. 124 milyar TL’li sübvansiyonlu kredilerde bunun 124 milyar TL’li kredilerin yüzde 29’u faiz oranı bugün prestijiyle sıfırdır. Tamamı Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan karşılanıyor.

“TRAKTÖRÜ ELİNDEN ALINMIŞ BİR TEK MÜŞTERİMİZ YOK”

Yüzde 20’si faiz oranı yüzde 1-5 ortasında. Enflasyon yüzde 78. Yüzde 45’inin faiz oranı yüzde 5-10 arasında. Sadece 6 milyarlık kredinin oranı yüzde 10’dur. Tarımda en büyük kalem hayvancılık dalı. Kredilere bakıldığında tamamının faiz oranı yüzde 6-7’ye tekabül ediyor. Toplam 146 milyar TL içerisinde tahsil edilmemiş oran yüzde 1’in altındadır. Çiftçinin geri ödeme kabiliyeti vardır. Bir müşterimiz takibe düştüğünde her hususta dayanak oluyoruz. Hukukî süreci başlatıyoruz. Bugün prestijiyle Türkiye’de traktörü elinden alınmış tek bir müşteri yok. Üretim aracının elinden alınması diye bir şey söz konusu değil. Sektörde hukuksal süreç işletiliyor. Ziraat Bankası üretim aracına el koyma mahiyetinde herhangi bir uygulama yok.

“GES’ ÇOK MANALI, NİTELİKLİ BİR ESER, HAKİKAT SONUÇ ALINACAK”

GES ürünü, yani gelire endeksli senet ürünü, iç borçlanma senetlerin çeşitlendirilmesi açısından önemli. Burada iki kurum söz konusuydu. Kıyı Emniyeti ve Devlet Hava Meydanlarının gelirleri baz alındı. 6 ay vadesi vardı. 6.6 milyar TL’lik talep. Ciddi talep aldı. İlk bir üründü. Ben çok anlamlı, nitelikli, doğru sonuç aldığını düşünüyorum.

“KAMU BANKALARININ AÇIK KONUM OLUŞTURARAK DÖVİZ SATMALARI ÜZERE BİR ŞEY SÖZKONUSU DEĞİL”

Bankacılık kesimi hem Türkiye’de hem dünya örneğinde en kurallı kesimlerdir. En çok denetlenen kesimlerdir. En kurumsallaşmış dallardır. Kural seti çok nettir. Biz döviz konusunda müşterili süreç bazında süreçler yönetiriz. Kamu bankalarının açık konum oluşturarak döviz satmaları üzere bir kavram kelam konusu değil.

Yorum yapın